Kryzys w Unii – Unia w kryzysie?

pt3

Redakcja: Adam Kirpsza, Grzegorz Stachowiak

Autorzy: Janusz Węc, Agnieszka Nitszke, Katarzyna Cymbranowicz, Magdalena Raczyńska, Adam Kirpsza, Leszek Kwieciński

Recenzja naukowa: Artur Gruszczak, Ewa Bojenko-Izdebska

Wydawca: Koło Studentów Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego

Miejsce i rok wydania: Kraków 2013

Skład i przygotowanie do druku: Krakowska Oficyna Naukowa „Tekst” (www.kon-tekst.pl)

ISBN: 978-83-932398-5-6

SPIS TREŚCI

Debate on the Second System Reform of the European Union (2011-2012)
Janusz Węc

Polityczne implikacje kryzysu gospodarczego w państwach członkowskich Unii Europejskiej
Agnieszka Nitszke

Ewolucja wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej – kontrowersje wokół perspektywy finansowej 2014-2020
Katarzyna Cymbranowicz

Integracja w dobie kryzysu – pogłębianie czy poszerzanie?
Magdalena Raczyńska

Utrata kontroli nad procesem legislacyjnym w Parlamencie Europejskim na przykładzie procesu uchwalania rozporządzenia w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej
Adam Kirpsza

Koncepcja good governance jako przykład poszerzenia kontekstu ustroju państwa narodowego. Przypadek rozwiązań polskich w odniesieniu do modelowania polityki rozwoju
Leszek Kwieciński

STRESZCZENIA ARTYKUŁÓW

Janusz Węc, Debate on the Second System Reform of the European Union (2011-2012)

The subject of the analysis is the political debate in the European Union on the possibility of implementing the second system reform of the Union, which began in Germany in October 2011. This new reform would complement the European Union’s system changes undertaken on the basis of the Lisbon Treaty of 13 December 2007. The first part of the article presents the attitudes of the most important countries, whose representatives participated actively in the debate, or took part in the activities of the Reflection Group for the Future of the European Union. The second part of the article presents the opinions of the Institutions of the European Union, in particular the European Commission and the European Council, on the proposed reforms.

Agnieszka Nitszke, Polityczne implikacje kryzysu gospodarczego w państwach członkowskich Unii Europejskiej

Artykuł poświęcony jest analizie przyczyn zmiany politycznej w wybranych państwach członkowskich Unii Europejskiej w dobie kryzysu gospodarczego. Pogorszenie się sytuacji ekonomicznej spowodowało wzrost niezadowolenia społecznego. Obywatele obarczyli odpowiedzialnością za kryzys elity rządzące, co w efekcie w części państw członkowskich doprowadziło do zmiany politycznej. Wprawdzie wymiana ekip rządzących jest permanentną cechą demokracji, jednak kryzys gospodarczy sprawił, że w okresie 2010-2013 aż w 10 państwach odbyły się przedterminowe wybory, które w większości przypadków doprowadziły do zmiany politycznej. Inną konsekwencją polityczną wynikającą z kryzysu gospodarczego jest wzrost popularności i znaczenia na scenie politycznej partii o charakterze radykalnym, populistycznym i eurosceptycznym. Wprawdzie dotychczas w żadnym państwie ugrupowania tego typu nie uzyskały bezpośredniego wpływu na władzę, jednak oddziałują na system partyjny i polityczny pośrednio – zmuszając partie głównego nurtu do reakcji na radykalne postulaty i doprowadzając do eskalacji żądań. Artykuł zawiera omówienie wybranych przykładów aktywności partii eurosceptycznych i ich roli w życiu politycznym poszczególnych państw.

Katarzyna Cymbranowicz, Ewolucja wieloletnich ram finansowych Unii Europejskiej – kontrowersje wokół perspektywy finansowej 2014-2020

W niniejszym artykule autorka poddała analizie ewolucję wieloletnich ram finansowych (WRF) oraz kontrowersje i spory wokół nowej perspektywy finansowej Unii Europejskiej (UE) na lata 2014-2020. Prace nad WRF są jednym z najważniejszych, poruszanych cyklicznie tematów rozmów przedstawicieli rządów i szefów państw członkowskich na forum unijnym. Artykuł przedstawia długi i trudny proces negocjacji w sprawie ustanowienia nowych WRF w Komisji Europejskiej, Radzie Unii Europejskiej i Parlamencie Europejskim. Ukazuje też proces uchwalania WRF i debatę na ten temat między państwami członkowskimi i instytucjami UE. W artykule zaprezentowano najważniejsze dokumenty i projekty stanowiące podstawę do negocjacji oraz główne założenia osiągniętego w dniu 8 lutego 2013 r. porozumienia w sprawie WRF na lata 2014-2020, w tym warunki wynegocjowane przez Polskę.

Magdalena Raczyńska, Integracja w dobie kryzysu – pogłębianie czy poszerzanie?

Początkowo podkreślane znaczenie procesu integracji w ramach Wspólnot Europejskich, a następnie Unii Europejskiej dla zapewnienia pokoju, z czasem zaczęło ustępować coraz silniejszym powiązaniom procesu rozszerzania Unii z jej pogłębianiem. Utrudnienia w procesach negocjacyjnych, wynikające z różnorodności interesów, zróżnicowane prędkości integracji poszczególnych państw europejskich oraz pozwolenie krajom w obrębie UE na podążanie własnymi drogami, wymusiły konieczność opracowania szeregu różnych koncepcji, mających w ten czy inny sposób ułatwić proces integracji. Struktura artykułu ma na celu przedstawienie realnych możliwości dostosowania się Unii Europejskiej w jej obecnym kształcie do koncepcji rozszerzania lub pogłębiania oraz wskazanie na potencjalne skutki każdego wyboru. Autorka przedstawia również stanowisko Polski w sprawie rozszerzania granic Unii. Zawarta w tekście analiza pozwala na wysunięcie wniosku, że w ramach polityki rozszerzeniowej, z dominującym wymiarem międzyrządowym oraz związanej z nią strategii, która może podlegać stopniowym modyfikacjom, proces rozszerzenia UE będzie kontynuowany, choć z pewnością wolniej niż dotychczas. Równocześnie model „Europy wielu prędkości” wydaje się być kompromisem dla zwolenników obu omawianych koncepcji, choć wymusza postawienie pytania o zasadność realizacji pierwotnych celów Unii Europejskiej i związanej z nimi polityki spójności.

Adam Kirpsza, Utrata kontroli nad procesem legislacyjnym w Parlamencie Europejskim na przykładzie procesu uchwalania rozporządzenia w sprawie produktów leczniczych terapii zaawansowanej

W maju 1999 r. Parlament, Rada i Komisja zawarły tzw. Wspólną deklarację w sprawie praktycznych zasad dotyczących stosowania procedury współdecyzji, zrewidowaną później obowiązującym do dzisiaj porozumieniem międzyinstytucjonalnym z 2007 r. W obu dokumentach instytucje ustanowiły dwie nieformalne praktyki legislacyjne: negocjowanie aktów prawnych w tajnych, zamkniętych dla publiczności, kilkuosobowych spotkaniach między przedstawicielami Parlamentu, Rady i Komisji, zwanych trilogami, oraz dążenie do zawierania tzw. wczesnych nieformalnych porozumień legislacyjnych w pierwszym lub na początku drugiego czytania. Analiza praktyki podejmowania decyzji w ramach zwykłej procedury ustawodawczej prowadzi do wniosku, że powyższe dwa mechanizmy doprowadziły w latach 1999-2009 do silnej deformalizacji tej procedury. Artykuł dowodzi, że zjawisko to generuje obecnie istotne konsekwencje dla przebiegu i efektów decyzyjnych ZPU, powodując w szczególności możliwość utraty kontroli przez Parlament Europejski nad procesem legislacyjnym.

Leszek Kwieciński, Koncepcja good governance jako przykład poszerzenia kontekstu ustroju państwa narodowego. Przypadek rozwiązań polskich w odniesieniu do modelowania polityki rozwoju

W artykule przedstawione zostały główne aspekty związane z zarządzaniem państwem w ramach obecnie przebiegających procesów europeizacji. Rozważany problem dotyczy wpływu polityki rozwoju, ściśle związanej z polityką regionalną, na takie aspekty funkcjonowania państwa, jak efektywność, sprawność, partycypacja. Całość działań związanych z polityką rozwoju, wpisuje się w proces governance oraz politykę lepszych regulacji (better regulation), które są realizowane na poziomie europejskim od lat 90. XX w. Wskazano na główne bariery związane z pobudzaniem procesów zarządzania rozwojem regionu i państwa na przykładzie rozwiązań polskich. W artykule zawarto także wnioski i rekomendacje, których realizacja wzmacniałaby współpracę na linii centrum – region, a w konsekwencji mogłaby wpłynąć na większą sprawność instytucji publicznych. Kwestie zarządzania nowymi politykami publicznymi, do jakich należy bez wątpienia polityka rozwoju, będą w przyszłości decydowały o absorpcji funduszy europejskich, a przede wszystkim efektach postrzeganych przez pryzmat jakości i trwałości realizowanych przedsięwzięć.